AI içeriğini etiketlemek: AB Yapay Zekâ Yasası ve platformlar

Kısa cevap: AB Yapay Zekâ Yasası'nın 50. maddesi iki ana yük getiriyor: üretken yapay zekâ sistemlerinin sağlayıcıları çıktıları makine tarafından okunabilir biçimde işaretlemeli, deepfake'leri yayan kullanıcı konumundaki taraflar ise içeriğin yapay olduğunu açıklamalı. Madde 2 Ağustos 2026'dan itibaren uygulanıyor, daha önce piyasaya sürülen sistemler için işaretleme yükümlülüğünde 2 Aralık 2026'ya kadar geçiş dönemi var. Platformların (YouTube, Meta, TikTok) kendi etiket kuralları da ayrı. Bu yazı yaratıcı ve işletme sahipleri için bir özet; hukuki tavsiye değildir.

AB Yapay Zekâ Yasası madde 50 ne istiyor?

Madde 50, şeffaflık yükümlülüklerini düzenliyor. Başlıkları şöyle özetleyebiliriz:

• 50(1): İnsanlarla doğrudan etkileşen sistemlerin sağlayıcıları, kişilerin bir yapay zekâyla konuştuğunu, bu bağlamdan açık değilse, bilmesini sağlamalı.
• 50(2): Ses, görsel, video veya metin üreten üretken yapay zekâ sistemlerinin sağlayıcıları, çıktıları makine tarafından okunabilir biçimde işaretlemeli ve yapay olarak üretildiği ya da değiştirildiği tespit edilebilir kılmalı. Komisyon, çözümlerin teknik olarak mümkün olduğu ölçüde etkili, birlikte çalışabilir, dayanıklı ve güvenilir olmasını bekliyor.
• 50(3): Duygu tanıma veya biyometrik kategorilendirme sistemlerini kullananlar, maruz kalan kişileri bilgilendirmeli.
• 50(4): Deepfake oluşturan veya değiştiren sistemleri kullanan ve içeriği yayan kullanıcı konumundaki taraflar içeriğin yapay olduğunu açıklamalı. Kamuyu bilgilendirmek amacıyla yayımlanan yapay zekâ üretimi metinler için de benzer bir açıklama gerekiyor; insan incelemesi ve editoryal sorumluluk varsa istisna var.
• 50(5): Bilgi, kişiye ilk etkileşimde ya da ilk maruz kalmada açık ve ayırt edilebilir biçimde verilmeli.

Sanatsal, yaratıcı, hiciv, kurgusal ya da benzeri çalışmalarda yükümlülük hafifliyor: içeriğin varlığını, eserin gösterimini veya keyfini engellemeyecek uygun bir biçimde açıklamak yeterli. Komisyon'un SSS sayfası da bu çalışmalar için özel rejimlerden bahsediyor.

Kim neyi yapmalı?

Taraf	Madde	Yükümlülük
Üretken yapay zekâ sistemi sağlayıcısı	50(2)	Çıktıyı makine tarafından okunabilir biçimde işaretle, tespit edilebilir yap
Deepfake yayan kullanıcı konumundaki taraf	50(4)	İçeriğin yapay olduğunu açıkla
Kamuyu bilgilendiren yapay zekâ metni yayanlar	50(4)	Yapay olduğunu açıkla (editoryal inceleme yoksa)
Sohbet gibi etkileşimli sistem sağlayıcısı	50(1)	Yapay zekâyla konuşulduğunu bildir

Bir araç kullanıp kendi hesabında paylaşan kişi çoğunlukla işaretleme yükümlülüğünün (sağlayıcının) değil, açıklama yükümlülüğünün (kullanıcı konumundaki tarafın) muhatabı olur. Bu ayrım, gerçek bir olayda hukuki değerlendirmeyi gerektirir.

Tarihler: ne zaman uygulanıyor?

Komisyon'un SSS sayfaları açık: 50. madde 2 Ağustos 2026'dan itibaren uygulanıyor; 50(2) ve 50(4) kapsamındaki sistemler için bu tarih geçerli. 2 Ağustos 2026'dan önce piyasaya sürülmüş sistemler için 2 Aralık 2026'ya kadar bir geçiş dönemi var. Bu geçiş, yapay zekâ konusundaki yasal değişikliklerle getirildi. Ayrıca 2 Ağustos 2026'dan önce kullanıma sunulan çıktıların geriye dönük işaretlenmesi ya da etiketlenmesi gerekmiyor.

Komisyon, bu yükümlülüklere uyum için gönüllü bir davranış kuralları metni yayımladı (Haziran 2026). Metnin 1. bölümü sağlayıcılar için işaretleme ve tespit, 2. bölümü kullanıcı konumundaki taraflar için deepfake ve yayımlanan metinlerin etiketlenmesi. İmzalamak gönüllü; imzalamayan, uyumu başka yollarla göstermek zorunda. Komisyon sayfası, etiketin tasarımı ve yerleşimi hakkında yönlendirme verdiğini ve isteğe bağlı bir AB simgesi sunduğunu da yazıyor.

Platformlar ne istiyor?

Yasa ayrı, platform kuralları ayrı. Aşağıdakiler platformların kendi resmî sayfalarına göre özetlenmiştir ve zamanla değişebilir:

Platform	Ne bekleniyor?	Etiket nasıl görünür?
YouTube	Gerçekçi ve yapay zekâyla üretilmiş ya da anlamlı biçimde değiştirilmiş içerik açıklanmalı; örneğin gerçek bir kişinin yapmadığı bir şeyi söylüyor göstermek, gerçek bir olayın görüntüsünü değiştirmek ya da gerçekmiş gibi bir sahne üretmek. Güzelleştirme filtreleri, renk düzeltme, altyazı gibi estetik küçük düzenlemeler ve gerçekçi olmayan içerik açıklama gerektirmiyor.	YouTube Studio'da yüklerken “AI use” ayarı; oynatıcıda ya da genişletilmiş açıklamada etiket
Meta	Meta, sektördeki yapay zekâ göstergelerini algıladığında ya da kişi yüklerken yapay zekâ ürünü olduğunu belirttiğinde “AI info” etiketi uyguluyor	“AI info” etiketi; yüksek riskli içerikte daha belirgin etiket
TikTok	Yardım sayfası, yaratıcıların hangi yapay zekâ içeriğini etiketlemesi gerektiğini ve C2PA içerik kimlik bilgisi taşıyan içeriğin otomatik etiketlenmesini anlatıyor	Ayrıntı için sayfanın güncel hâline bak

Pratik sonuç: paylaşacağın platformun güncel yardım sayfasını okuyup oradaki açıklama ayarını kullan; çoğu platform, kuralı ihlal edeni uyarma ya da içeriği kaldırma gibi yaptırımlar uyguluyor, ayrıntıları ilgili sayfada bul.

C2PA ve içerik kimlik bilgisi nedir?

C2PA, içeriğin kökeni ve gerçekliği için açık teknik standartlar geliştiren bir koalisyon. Content Credentials, bu standartla çalışan bir sistem: içeriğin üzerinde bir işaret belirir; tıklayınca içeriğin nasıl üretildiği ve düzenleme geçmişi görülebiliyor. Sayfa, kötü niyetli kişilerin sentetik içeriği gerçek diye etiketlemeye çalışmaya devam edeceğini kabul ediyor; hedef, iyi niyetli üreticilere gerçekliklerini gösterme yolu sağlamak.

Üreticiler başka işaretler de kullanıyor. Örneğin Google, Veo ile üretilen videoların yapay zekâ üretimi içeriği damgalamak ve tespit etmek için geliştirdiği SynthID ile işaretlendiğini belirtiyor. Genel bilgi olarak, dosya meta verisi yeniden kaydetme ve ekran görüntüsü gibi işlemlerle kaybolabilir; bu yüzden işaretler tek başına kesin kanıt değil, bir sinyaldir. İçeriğin yapay olduğunu açıklamak için görünür bir etiket ya da açıklama metni de eklemelisin.

Yaratıcı ve işletme için pratik kontrol listesi

1. İçeriğin türüne karar ver: gerçek bir kişi, olay ya da yere benzeyen gerçekçi bir içerik mi, yoksa açıkça hayalî mi?
2. Gerçekçiyse açıkla: görünür bir etiket (“Yapay zekâ ile üretilmiştir”) ya da platformun açıklama ayarı.
3. Platform kurallarına bak: YouTube, Meta ve TikTok'un güncel sayfalarını oku.
4. Araçtaki işaretleri silme: içerik kimlik bilgisi ve filigranları kaldırmaya çalışma.
5. Kayıt tut: neyi, hangi araçla, ne zaman ürettiğini sakla.
6. Kişilerin rızasını al: gerçek kişilerin görüntüsü için izin şart. Deepfake nedir? yazımıza bak.
7. Metin için: kamuyu bilgilendiren yapay zekâ metni yayınlıyorsan editoryal inceleme ve sorumluluk üstlenmeyi düşün.

Örnek açıklama: “Bu görsel yapay zekâ ile üretilmiştir; gerçek bir olayı göstermez.”

Örnek açıklama: “Bu videodaki ses ve görüntü yapay zekâ ile oluşturulmuş bir canlandırmadır.”

Örnek senaryolar

Aşağıdakiler genel bir yorumdur; kesin değerlendirme için uzmana danış.

• Açıkça hayalî bir fantezi illüstrasyonu: Gerçek bir kişiye, yere ya da olaya benzemiyorsa deepfake tanımına girmeyebilir. YouTube'un sayfası da gerçekçi olmayan içeriğin açıklama gerektirmediğini söylüyor. Yine de araç şartlarına ve platform kurallarına bak.
• Bir kişinin söylemediği bir şeyi söylediği gerçekçi video: Bu, hem yasada deepfake kapsamına girebilir hem YouTube'un örneklerinde açıklama gerektiren türdür. Açık etiket ve kişinin rızası şart.
• Ürün fotoğrafında arka planın değiştirilmesi: YouTube'un “küçük estetik düzenleme” örnekleri renk ve ışık ayarını sayıyor; arka planı tümüyle değiştirmek bu kapsamda sayılmayabilir. Ticari bir bağlamda ürünü yanlış göstermemek de ayrı bir konu; kuşkun varsa etiketle.
• Yapay zekâ ile yazılmış bir blog yazısı: Madde 50(4), kamuyu bilgilendirmek için yayımlanan yapay zekâ metinleri için açıklama istiyor; insan incelemesi ve editoryal sorumluluk varsa istisna var. Yayından önce metni gerçekten gözden geçirip sorumluluğu üstlen.

Sık yapılan hatalar

• “Etiket sadece sağlayıcının işi” demek: Deepfake yayan kullanıcı konumundaki tarafın da açıklama yükümlülüğü olabilir.
• Etiketi gizlemek veya çok küçük yazmak: Bilgi açık ve ayırt edilebilir biçimde verilmeli.
• İçerik kimlik bilgisi varsa yeter demek: Meta veri kaybolabilir; görünür açıklama da ekle.
• Platform kurallarının değişmediğini sanmak: Sayfaları düzenli kontrol et.
• Gerçek kişi içeriğini izinsiz üretmek: Etiket, rıza eksikliğini kapatmaz.

Özet

• 50(2): sağlayıcılar çıktıları makine tarafından okunabilir biçimde işaretler; 50(4): deepfake yayanlar açıklar.
• 50. madde 2 Ağustos 2026'dan beri uygulanıyor; önceden piyasada olan sistemler için işaretlemede 2 Aralık 2026'ya kadar geçiş var.
• Komisyon'un gönüllü davranış kuralları sağlayıcı ve kullanıcı bölümleri içeriyor.
• YouTube, Meta ve TikTok'un kendi etiket kuralları var; güncel sayfalarını oku.
• C2PA ve SynthID gibi işaretler yardımcı; görünür açıklama da ekle.